اخبار>>
seoseoseo
ساختار فضایی منطقه کلانشهری تهران

نشست بیستم از سلسله نشستهای پژوهش شهری در چارچوب موافقنامه همکاری در پایش و ارتقا پژوهش شهری توسط انجمن جامعه شناسی ایران و جامعه مهندسان مشاور ایران و جامعه مهندسان شهرساز ایران برگزار می‌شود:

پژوهش: موسی پژوهان

پژوهش پایه: تحلیل الگوی ساختار فضایی منطقه کلانشهری تهران

نقد کنندگان: احمد سعید نیا، زهره دانشپور، مهرناز بیگدلی

دبیر نشست: جواد اکبری

زمان:27 بهمن 1394 ساعت 16 تا 19

مکان: ولنجک، خیابان 26، بلوار دانشجو، نبش گلریزان، شماره25،  جامعه مهندسان مشاور ایران

 


نقد نظام برنامه ریزی شهری ایران

به اطلاع علاقه مندان می رساند که روز دوشنبه سوم اسفندماه 1394 ساعت 15 الی 17 نشست بهمن ماه گروه شهرو مطالعات منطقه ای انجمن جامعه شناسی ایران  تحت عنوان "نقد نظام برنامه ریزی شهری ایران "در محل دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران واقع در بزرگراه جلال آل احمد، پل گیشا برگزارخواهد شد . در این نشست آقای دکتر حسین ایمانی جاجرمی استاد دانشگاه تهران و آقای محمد سالاری پژوهشگر شهری درباره موضوع فوق سخنرانی خواهند کرد و پس ازسخنرانی بحث وگفتگو با شرکت حضار برقرار خواهد بود 


دستفروشی در شهر؛ پژوهش و راهکارها

نشست «دستفروشی در شهر؛ پژوهش و راهکارها» دوشنبه پنجم بهمن 1394 ساعت 15 تا 17 در نشانی زیر برگزار می‌شود: تهران، بزرگراه جلال آل احمد، پل گیشا، دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران، سالن اجتماعات انجمن جامعه‌شناسی ایران.


معرفی و نقد>>
کتاب اندیشیدن درباره فضا آثار

اندیشیدن دربارۀ فضا مایک کرنگ و نایجل ثریفت ترجمه: دکتر محمود عبدالله زاده کتاب اندیشیدن درباره فضا آثار تعدادی از نظریه‌پردازان اجتماعی را بررسی و این پرسش را مطرح می‌کند که فضا چه نقشی در آثارشان و چه اهمیتی برای آنان داشته، و برداشت آنها از فضا در طرز تفکر ما درباره فضا تا چه اندازه مؤثر بوده است. در این کتاب تعدادی از اساتید جغرافیا آثار متفکران و نظریه‌پردازان رشته‌های مختلف را از اوایل قرن بیستم تا امروز، مورد مطالعه قرار می‌دهند و نحوۀ استفاده از مفاهیم فضایی توسط این نظریه‌پردازان و نقش این مفاهیم را در طرز تفکر آنان، و اهمیت این مسئله را در شیوه اندیشیدن ما درباره نظریه و خودِ فضا مطرح می‌کنند. هر فصلی از این کتاب ابتدا اندیشه‌های یکی از متفکران را توضیح می‌دهد و سپس نقاط قوت و ضعف آنها را بررسی می‌کند. این کتاب از معدود کتاب‌هایی است که به چنین طیف گسترده‌ای از متفکران و به نقش فضا در اندیشه آنان پرداخته و چیستی پیامدهای اندیشیدن درباره فضا را بررسی کرده است. فصل‌های این کتاب نمونه‌ای ازاندیشیدن میان‌رشته‌ای است که پُلی میان فلسفه، جامعه‌شناسی، شهرشناسی و ...می‌زند. موضوع اصلی کتاب جغرافیا است،رشته‌ای که بیش از هر چیز با فضا و مکان مرتبط است. به این دلیل، این کتاب برای آنهایی که می‌خواهند درباره «چرخش فضایی» در نظریه بیاموزند و نیز برای کسانی که می‌خواهند اهمیت فضا را درک کنند مفید خواهد بود. متفکرانی که اندیشه‌هایشان دراین کتاب توسط اساتید جغرافیا مطالعه،بررسی و نقد شده است عبارتند از والتر بنیامین، گئورک زیمل، میخاییل باختین،لودویک ویتگنشتاین، ژیل دلوز، میشل دو سرتو، اِلِن سیکسو، هانری لوفور، ژاک لاکان، میشل سر، پییر بوردیو، فرانتس فانون، برونو لاتور، ادوارد سعید، ترین مِن‌ها، و پل ویریلیو.بخش اول: متون نخستین و نقطه‌های آغازبخش دوم: فضاهای صورت‌بندی‌شده:استعمارزدایی، بیداری 1968بخش سوم: بازتجسم فضاها در اینترنت انتشارات دفتر پژوهشهای فرهنگی


تجربه برنامه ریزی در جهان

کتاب تجربه برنامه ریزی در جهان از دوبخش مستقل و درعین حال مرتبط تشکیل شده است.دربخش اول سه پژوهشگر پیدایش و تحولات سه حوزه اصلی برنامه ریزی یعنی برنامه ریزی اقتصادی ،برنامه ریز ی محلی . منطقه ای و برنامه ریزی فضایی (آمایش سرزمین )را در سطح جهان به دقت کاویده اند.هنر این نویسندگان در ترکیب خلاصه نویسی و جامعیت بوده است.

در بخش دوم کتاب کوشیده شده بر اساس دانشی که دربخش اول فراهم آمده به تحلیل و ارزیابی کلان برنامه ریزی پرداخته شود .بدین منظور از دو مفهوم کلیدی فرهنگ برنامه ریزی و پارادایم برنامه ریزی استفاده شده است با این امید که چنین ترکیبی بتواند درکی کلی از آنچه تاکنون تحت عنوان برنامه ریزی در کشورها وقاره ها ی گوناگون انجام شده است و آنچه امروزه مراد از برنامه ریزی است برای ما فراهم آورد.

کتاب توسط موسسه عالی آموزش وپژوهش مدیریت وبرنامه ریزی منتشر شده است .تلفن 26116852


تهیه فهرست کتاب های مربوط به مطالعات شهری به زبان فارسی
گزارش های شهری>>
شهر هندودر

مهرک امينی نژاد، طاهره سيف درخشنده ،زهرا عبادتی                                              

شهرهندودر از توابع شهرستان شازند واقع در جنوب غربي استان مركزي مي باشد. اين شهر مركز بخش سربند, از سمت جنوبي به روستاي تواندشت عليا , متصل به روستاهاي شهرستان بروجرد و استان لرستان ,منتهي مي شود كه داراي جاده ي آسفالته و شرق هندودر به روستاهاي لوز در عليا كه نهايتا منتهي به مسير جاده هاي ملاير و همدان است, منتهي مي شود.

از نظر آب و هوايي، شهرهندودر داراي آب و هواي نسبتا گرم و خشك در فصل تابستان و سرد و خشك در فصل زمستان و به طور كلي داراي آب و هواي كوهستاني مي باشد. اين شهر در فصل بهار داراي زيبايي چشمگير و آب و هواي معتدل مي باشد.

در نزديكي اين شهر پيست اسكي پاكل و در شمال هندودر سدي به نام سد هندودر قرار دارد. اين سد در جنوب باختري كوه  سيب تلخ ساخته شده است . سد هندودر از مناطق مهم پرورش ماهي و ماهي گيري در استان مركزي است.

جمعيت شهر 5100 نفر است و داراي 590خانواده با بعد خانوار 2/5 مي باشد.مهاجر پذيري ساليانه حدود ٣٠ نفر و مهاجرت فرصت در حدود ١٠٠ نفر مي باشد.

٩٥% ساكنين اين شهر به زبان تركي گويش مي كنند و مابقي فارسي ,از نظر مذهبي مردم اين شهر ١٠٠% شيعه مي باشند. از بررسي فاميل و خاندان بزرگ اين شهر اين گونه برداشت مي شود كه فاميل هاي غالب: علی قورچي‏ ، كارخانه، قدبيگي و كاپله هستند.

مونوگرافی محله ی خانی آباد نو
گزارشی درباره محمودآباد نمونه در استان قزوین
 

دیدگاه>>
شورای محله و دادستان شهر، دو نیاز اساسی برای کلان شهر تهران

حسین ایمانی جاجرمی

وقوع و تکرار اتفاقاتی مانند حادثه ریزش خیابان ایران زمین به سبب صدور پروانه ساخت سازه ای فراتر از ضوابط تفضیلی، تغییر کاربری زمین های پیش شده برای فضای سبز به مجتمع های تجاری مانند ساخت مگامال شهرک اکباتان، دو نقص اساسی از نظام مدیریت شهری کشور را آشکار می کند. نبود سطح محلی از مدیریت شهر و فقدان دادستان شهر. گرچه پس از تشکیل شوراهای شهر در سال 1377 سازوکارهایی برای سهیم کردن محله در نظام مدیریت شهری تعریف شد اما نگاهی به میزان قدرت و اختیار آن ها برای مدیریت بر امور شهری مانند ساخت و ساز حکایت از آن دارد که مشارکت مردم در همان پله نخست نردبان مشارکت یعنی مشارکت ظاهری باقی مانده است. شورایاری های شهر تهران و سرای محلات ابزارهای موثری برای دستیابی به قدرت شهروندی نیستند و در بهترین حالت نقش مشاوری بی تاثیر و فراهم کننده خدماتی معمولی مانند کلاس های آموزشی را دارند. مردم هر محله بهترین مدافعان و مراقبان محله خود هستند و تجربه خیابان ایران زمین و شهرک اکباتان هم نشان می دهد که آن ها بحران را پیش از همه تشخیص و برای حل آن اقدام کرده بودند اما نظام موجود مدیریت شهری اعم از شهرداری و سایر دستگاه ها به آن ها فرصت و امکان تاثیر گذاری بیشتری را نداد و در عمل نتوانستند برای توقف پروژه کاری انجام دهند. پراکندگی مسوولیت اداره امور شهری در میان دستگاه ها و سازمان های مختلف، پاسخ گویی و مسوولیت پذیری را نا ممکن کرده و این امکان را به مدیران و مسوولان مختلف می دهد تا مسوولیت حادثه را متوجه یکدیگر کنند و از زیر بار پذیرش بار مسوولیت حادثه فرار کنند. تجربه ی جهانی و عقل می گوید که بهترین سیاست برای اداره شهر، سیاست یک شهر، یک مسوول است نه سیاست یک شهر چند  مسوول

خشت اول چون نهد معمار کج / تا ثریــا می رود دیـوار کج

پرویز  اجلالی

از اوائل  دهه 1340 شمسی با ورود اتوموبیل های ارزان قیمت فولکس واگن به ایران ،همزمان با ارتقاء وضع اقتصادی طبقه متوسط شهری تب" اتوموبیل شخصی" شهرهای ایران وبویژه شهرهای بزرگ ومدرن را در برگرفت .هجوم کارمندان و معلمها و بازاری های متوسط الحال  به ادارات راهنمایی و رانندگی برای گرفتن گواهینامه رانندگی شروع شد و اتوموبیل شخصی از کالایی تجملی به کالایی که تهیه آن برای اقشار متوسط جامعه ممکن بود تبدیل شد.

اندکی از این استقبال نگذشته بود که دولت به تبعیت از استراتژی جایگزینی واردات ، از تاسیس کارخانه ایران ناسیونال توسط بخش خصوصی حمایت کردو این کارخانه تولید اتوموبیل سواری به نام پیکان را آغاز کرد.پیکان  نسخه ایرانی سواری  انگلیسی به نام  هیلمن  بود که در ایران مونتاژ می شد و قرار بود که پس از 15 سال این  اتوموبیل به تمامی در ایران ساخته شود. دولت تمام قد پشت گسترش اتوموبیل شخصی ایستاد. نخست وزیر وقت آرزوی روزی را کرد که هر ایرانی یک پیکان داشته باشد. و برای تشویق مردم خود هر روز سوار بر پیکان به دفترش رفت و امد می کرد.

این واقعه برای حمل ونقل درون شهری و برون شهری(وبویژه درون شهری ) در ایران بسیار تعیین کننده بود .در واقع ازآن  هنگام سیاست اولویت اتوموبیل شخصی در حمل ونقل شهری عملاً در پیش گرفته شد .در پائین نشان خواهیم داد که این سیاست از آن موقع تاکنون ،چه اظهار شده باشد و چه نشده باشد، سیاست اصلی درمورد حمل ونقل شهری در ایران بوده است.از همان زمان ساخت اتوبان هاشروع شد اتوبان میان شهری  تهران کرج و کرج قزوین و دو اتوبان داخل تهران که امروزه به نام جناح و مدرس شناخته می شوند، اولین ها بودند. آثار جانبی فوری این سیاست کٌندی در حد توقف گسترش راه آهن برون شهری و به تعویق افتادن طرح متروی تهران ، کم توجهی به اتوبوسرانی شهری و تراکم ترافیک ناشی ازعقب  ماندن سرعت توسعه معابراز شتاب افزایش شماراتوموبیلها  بود.

پرسشی که بعد از این مقدمه، در این یادداشت مطرح می کنیم این است که آیا این سیاست که از آن زمان درپیش گرفته شد و تاکنون هم با فراز و فرودهایی کمابیش ادامه یافته است ، با شرایط تاریخی و نیازهای کشور ما سازگار بوده است یا نه .برای پاسخ دادن به این پرسش می بایست به تاریخ تحول حمل ونقل در دنیا نگاه کنیم .

حمل ونقل عمومی

 از دوران باستان وقرون وسطا که بگذریم دوران مدرن از لحاظ حمل ونقل در ابتدا باکشتیرانی و سپس با راه آهن شناخته می شود.راه آهن طی قرن نوزدهم اندک اندک از اروپا به روسیه و عثمانی و از طریق روسیه و همین طور هندوستان به شرق متصل شد. امپراطوری بریتانیا که در آن قرن آفتاب هرگز در مستملکاتش غروب نمی کرد ، برای اداره این امپراطوری غیر از جهاز جنگی دریایی متکی بر دو اختراع راه آهن و تلگراف بود .بدون راه آهن واحد جغرافیایی یکپارچه ای به نام اروپا قابل فهم نبود .راه آهن برای به وجود آمدن کشوری به نام ایالات متحده آمریکا از اروپا هم مهمتر بود. پیش از کشیده شدن خطوط راه آهن سرخ پوست ها وراهزنان سفید پوست به دلیجان هاکه برای حمل ونقل میان شهری از آن ها استفاده می شد حمله می کردندو امنیت حمل ونقل وجود نداشت و جا به جایی پرهزینه وخطرناک بود .در واقع بدون راه آهن که سرخ پوستان به  آن اسب آهنین می گفتند تسلط مهاجران سفید پوست بر سرتاسر سرزمین آمریکا امکان پذیر نبود. هرجا که پای "اسب آهنین " باز می شد دولت فدرال وارد می شد و کشوری به نام آمریکا تحقق عینی می یافت.درون شهرها نیز اندک اندک تراموا و اتوبوس برقی جای اتوبوس های اسبی(امنیبوس ) را گرفتند.قطار  زیر زمینی هم از اواخر قرن نوزدهم به وسایل حمل ونقل عمومی در شهرهای بزرگ اضافه شد.متروی لندن در 1863، متروی پاریس در 1900 ، و اولین متروی آمریکا در بستن در 1904 به بهره برداری رسیدند

نتیجه این که دربیشتر کشورهای اروپایی و امریکا و برخی  از کشورهای آسیایی از همان  آغاز قرن بیستم وپیش از دوجنگ جهانی یا احیاناً کمی دیرتر  سیستم های حمل ونقل عمومی کاملاً جا افتاده بودند. هر شهر بزرگ چند ایستگاه قطار داشت حمل ونقل ریلی غالب بود. البته اتوبوس های برقی هم بودند که مزیتی بر تراموا نداشتند اتوبوس های بنزینی گران بودند ودیرتر رایج شدند


نظریه و تاریخ شهر>>
خلاصة مفاهيم اصلي توسعة شهري پايدار

علي آسماني

1-2 -  انواع پایداری:

انواع چهارگانه پایداری عبارتند از: انسانی، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی. این انواع بسیار با هم متفاوتند و علی‌رغم تداخل‌ها با هم در یک مفهوم جمع نمی‌شوند. در واقع مشکل از اینجا آغاز شده است که وقتی نظام اقتصادی انسانی کوچک بود ظرفیتهای باز تولید و انطباق محیط زیست نامحدود فرض می‌شد. اما امروزه با کمال تاسف متوجه شده‌ایم که منابع و ذخایر زیست محیطی محدودند. البته این ظرفیتها بسیار بزرگ بودند اما مصرف بسیار زیاد اقتصاد انسانی از آنها پیشی‌گرفته است و ذخایر محدود شده‌اند. اقتصاددانان که با منابع کمیاب سروکار دارند نتوانسته اند کمیاب بودن منابع زیست محیطی را درک کنند و وارد ارزیابی‌های خود کنند. قاعده کلی پایداری این است خروجی فعالیتهای ما باید در محدوده توانایی محیط زیست محلی برای جذب مواد زائد بوده و باعث تخریب غیرقابل قبول ظرفیت جذب مواد زائد در آینده نشود.


سایتهای شهری>>
انجمن جامعه شناسي ایران
http://www.isa.org.ir

انجمن بين المللي جامعه شناسي
www.isa.org

وبلاگ جامعه شناسی شهری
http://urbansociology.blogfa.com

سخنرانی ها>>
دستفروشی در شهر؛ پژوهش و راهکارها

اعتراض ساکنان اکباتان؛ جنبشی اجتماعی

"اعتراض ساکنان اکباتان سیاسی نیست، این حرکت جنبشی اجتماعی است.» ساکنان اکباتان، دانشجویان و حامیان مردم این شهرک یکی‌یکی از در دفترانجمن  جامعه‌شناسی در دانشکده  علوم اجتماعی دانشگاه  تهران به اتاق کنفرانس وارد می‌شوند تا جایی برای نشستن پیدا کنند. حسین ایمانی جاجرمی، دانشیار دانشگاه تهران و عضو شورایاری شهرک اکباتان، اولین کسی است که صحبت می‌کند. او از حق شهر و شهروندی می‌گوید و این‌که جنبش‌های اجتماعی خواستار تغییر شکل شهر هستند. شهری که به‌هم ریخته‌ شده: «شهرداری در شهرک اکباتان تبدیل به کاسبکار شده است


پژوهش شهری>>
تراکم فروشی در ایران، حاشیه نشینی را تشدید می‌کند

خانم دکتر اعظم خاتم عضوگروه شهرانجمن جامعه شناسی ایران  و محقق دانشگاه یورک کانادا معتقد است یکی از توجیهات تراکم فروشی در مناطق مسکونی تهران ، مفهوم شهر متراکم است که از الگوی شهرسازی در اروپا گرفته شده است اما از آنجایی که لوازم این کار در ایران فراهم نیست، این مسئله منجر به طرد اقشار کم درآمد به حاشیه شهر‌ها و افزایش ناهنجاری‌های اجتماعی شده است


سیاستمداران تغییرات اقلیمی را باور کنند

تحلیلی از دکتر حسین ایمانی جاجرمی، عضو هیأت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران به بهانه چالش نامزدان انتخابات امریکا بر سر محیط زیست

توماس فریدمن تحلیلگر مشهور امریکایی در یادداشت اخیر ستون هفتگی خویش در روزنامه نیویورک تایمز به تاریخ 15 مهرماه جاری با اشاره به اعلام برنامه‌های مهم چین و هند برای کاهش انتشار کربن و جدی گرفتن مسأله تغییرات اقلیمی از سوی کشورهای صنعتی بزرگ در نشست دسامبر سازمان ملل در پاریس در همین زمینه، بر این باور است که به نقطه اوج مسأله مخاطرات زیست محیطی رسیده‌ایم. او ضمن انتقاد به برخی نامزدهای ریاست جمهوری امریکا و بیشتر به جمهوریخواهان که هنوز اهمیت مسأله را درک نکرده‌اند می‌نویسد که هشت سال آینده برای اکوسیستم‌ها و اقلیم جهانی بحرانی است و به رأی دهندگان امریکایی توصیه می‌کند اگر قصد رأی دادن به رئیس جمهوری را دارند که به تغییرات اقلیمی باور ندارد، بهتر است اول با فرزندان خود صحبت کنند زیرا بعداً باید پاسخگوی آنها باشند.

فریدمن به خوانندگان نیویورک تایمز توصیه ویژه به خواندن کتاب جدید یوهان راک استورم مدیر مرکز تاب‌آوری استکهلم و ماتیاس کلام عکاس و فیلمساز مشهور طبیعت می‌کند. نام کتاب «جهان بزرگ، سیاره کوچک» Big World, Small Planet  است و عکس‌های کلام از تخریب‌های صورت گرفته در اکوسیستم‌های جهان در آن، ضرورت درک مسأله و اهمیت آن را بیشتر می‌کند.


میزگردی درباره مهاجرت به تهران

باحضور دکتر میرزایی ،دکتر ایمانی جاجرمی و دکتر پرویز اجلالی

اشاره

این میزگرد پیش از این درسایت خبر آن لاین منتشر شده است .در این نسخه برخی اشتباهات جزیی مصاحبه اصلاح شده است

آقای دکتر آخرین آمار نشان می دهد که در 5 سال حدود یک میلیون نفر به تهران مهاجرت کردند. این آمار درست است و چرا اینقدر تعداد مهاجرت به تهران زیاد است به طوریکه گفته می شود تهران در جال انفجار است؟

دکتر میرزایی: این آمار برای 5 سال است بنابراین سالی 20 هزار نفر در استان تهران می شود که مربوط به کل شهر تهران یعنی اسلامشهر، رباط کریم، شهریار می شود. الان شبکه های مهاجرتی در استانها تشکیل شده است که یکی از دانشجویان من بر روی این موضوع کار کرده بود و مهاجران مثلا از یک شهر تصمیم می گیرند به تهران مهاجرت کنند که این مهاجرتهای شبکه ای از آذربایجان شرقی به تهران زیاد شده است. اما وقتی گروهی از یک شهری مهاجرت می کنند یعنی شرایط آنجا برای زندگی مناسب نیست که تمایل به مهاجرت دارند . از طرفی شهری هم که به آن هجرت می کنند هم از نظر مسائل اقتصادی و اجتماعی بسیار مهم است چون آنها مثلا در مناطق 22 گانه تهران که قدرت جذب آنها را ندارد نمی روند و به حاشیه کشیده می شوند. 

دکتر اجلالی: نخست این که آمار مهاجرت در ایران زیاد دقیق نیست.دوم این که میان مهاجرت به شهرهای بزرگ و رکود اقتصادی رابطه مستقیمی وجود دارد.علت اصلی مهاجرت برخلاف آن چه در افواه رایج است ،کمبود امکانات و خدمات در روستاها یا شهرهای کوچک نیست،بلکه کمبود فعالیت اقتصادی است. وبه هرحال از نظر اقتصادی هیچگاه نمی توان امکانات شهرهای بزرگ را به روستاها و شهرهای کوچک برد . در شهرهای بزرگ از نظر اقتصادی پدیده ای وجود دارد به نام صرفه مقیاس .معنی صرفه مقیاس این است که در شهرهای بزرگ چون منابع اقتصادی(مثل سرمایه مالی، نیروی کار ،مهارت ، خدمات ) درجوار هم قرار دارند 


Homepage  /  About us  /  View point  /  Seminars  /  Urban research  /  Book review  /  City reports  /  Urban theory & history  /  Urban sites  /  News  /  Contact us

send email to Urban.isa@gmail.com with questions or comments about this website.