اخبار>>
seoseoseo
سومین نشست از سلسله نشست‌های پژوهش شهری

قابل توجه علاقمندان

به آگاهی علاقه مندان می رساندکه سومین نشست از سلسله نشست‌های پژوهش شهری در چارچوب "موافقت‌نامه همکاری در پایش و ارتقاء پژوهش شهری" میان جامعه مهندسان مشاور ایران، انجمن جامعه شناسی ایران و جامعه شهرسازان ایران در روز سه شنبه مورخ 93/3/27 از ساعت 16 الی 18 در محل جامعه مهندسان مشاور ایران برگزار می شود

  این رویداد که به همت کوشندگان سه نهاد مدنی و حرفه ای تدارک گردیده، از ابتدای سال جاری در آخرین سه شنبه هر ماه با حضور پژوهشگران و نقدکنندگان مربوط برگزار می شود.

لازم به توضیح است که "موافقتنامه همکاری در پایش و ارتقاء پژوهش شهری" در بهمن ماه  سال 1391 میان سه نهاد مدنی و حرفه‌ای فوق به امضاء رسیده و پس از گذشت 14 ماه از تدارک و آماده سازی آن از فروردین ماه سال جاری به‌صورت ماهیانه اطلاع رسانی و برگزار می شود.

شورای راهبری موافقتنامه همکاری


جايگاه رويكرد اجتماعي در طرح هاي شهري

سخنراني ها:

  * سهم جامعه شناسي در طرح هاي شهري و چشم انداز پيش رو

محمــد سالاري،پژوهشگر شهري

  * بازنمايي ده سال تجربه كار يك جامعه شناس در كنار همكاران شهر ساز و معمار

مصطفي محمودي،جامعه شناس و پژوهشگر شهري

  * نقد مطالعات اجتماعي برنامه هاي توسعة شهري تهران

فرشيد مقدم سليمي،جامعه شناس و برنامه ريز شهري ومنطقه اي

 * نقدي بر مطالعات طرح جامع فضاهاي فرهنگي شهر تهران

زينب محمدي بندري،جامعه شناس و پژوهشگر شهري

بعد از سخنرانی همچون گذشته بحث وگفتگو برقرار خواهد بود

زمان :دوشنبه 19 خرداد  1393،ساعت 5 بعداز ظهـــر

مکا ن:بزرگراه جلال آل احمد، زير پل گيشا،دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه تهران،سالن كنفرانس انجمن جامعه شناسي


همايش شهرجهاني

به قرار اطلاع مركز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران روزهاي شنبه 27 و يكشنبه 28 اردي بهشت با همكاري انجمن جامعه شناسي ايران ،دانشكده صدا وسيما،،انجمن ايراني مطالعات فرهنگي وارتباطات و انجمن هنرهاي اسلامي همايش ملي تحت  عنوان "شهر جهاني:نقش ارتباطات وديپلماسي شهري در توسعه اجتماعي" برگذار مي كند

از علاقه مندان به مسائل شهري و جهاني شدن درخواست مي شود در اين كنفرانس شركت كنند.محل برگذاري كنفرانس در خ شريعتي ،پل رومي، خ شهيد اكبري، نبش آقا بزرگي ،مركز مطالعات و برنامه ريزي شهر تهران،طبقه هم كف خواهد بود .


معرفی و نقد>>
معرفی کتاب:Global Metropolitan: Globalizing Cities in a Capitalist World

معرفی کتاب:

Global Metropolitan: Globalizing Cities in a Capitalist World

کلان شهر جهانی شده : جهان شهرهادر جهانی سرمایه داری

نویسنده: جان رنی شورت

      ناشر: راتلج،2004

 این کتاب که درسال 2004 منتشر شده ، هنوز هم یکی از بهترین کتاب هایی است که درباره جهانی شدن و تاثیری که این فرایند پیش رونده بر سرنوشت شهر نشینی و شهریگری می گذارد، در اختیار  پژوهشگران علاقمند به این موضوع  قرار دارد. کتاب ماحصل چندین کار پژوهشی مشترک است که در بخش جغرافیای دانشگاه لاف بورو انجام شده است و در برگیرنده 10 فصل است در آغاز کوشیده شده تا با دقت و از مناظرگوناگون فرایند جهانی شدن تعریف شود .البته جای بعضی دیدگاه های جدید به علت نسبتاً قدیمی بودن در این مباحث خالی است .اما  در حال حاضر هم برای  خوانندگان آموزنده است عنوان برخی فصل های کتاب از این قرار است: جهانی شدن وشهر، از شهر جهانی تا جهان شهر؛ جهان شهرها، حفره های سیاه و ارتباطات سست؛ تنش های جهان شهر؛ بسیار ثروتمندان و شهر جهانی و بالاخره جهانی شدن ،شهر و کالبد انسانی.

به نظر نویسنده این سطور ،کتاب کلان شهر جهانی شده کتابی بسیار مناسب برای دانشجویان وپژوهشگرانی است که علاقه مندند با موضوع جهانی شدن و شهر نشینی به شیوه ای منظم و جامع آشنا شوند .در واقع این کتاب می تواند نقش  یک کتاب درسی خوب را برای هر دانش پژوهی که می خواهد وارد این حوزه پژوهشی شود ایفاکند.

پ.الف


كتاب مفاهيم اساسي در مطالعات شهري

گوتدينر، مارك ، لسلي باد(مترجم: عبدالرضا ادهمي) . مفاهيم اساسي در مطالعات شهري،تهران،نشربهمن برنا،1390.

اگر خاطرتان مانده باشد اصل اين كتاب را در سال گذشته در همبن سايت معرفي كرديم(نام اصلي:Key Concepts in Urban Studies) و نوشتيم كه آقاي دكتر ادهمي استاد دانشگاه آزاد به تشويق گروه شهر ترجمة اين كتاب را برعهده گرفته است.حال خوشحاليم به اطلاعتان برسانيم كه اين كتاب كه مي تواند نقش يك دائر‌‌ة المعارف را در زمينة جامعه شناسي شهري بازي كندو براي دانشجويان واستادان ايراني بسيار مفيد باشد،اخيراً منتشر شده و در دسترس مي باشد .گروه شهر انجمن مطالعة اين كتاب را به همة علاقه مندان مسائل شهري توصيه مي كند.


يك كتاب درسي خوب با يك نگاه ميان رشته اي
گزارش های شهری>>
مجاورت فیزیکی و جدایی گزینی اجتماعی: مقایسه دو محله در جنوب تهران


از جهل فرشته ها را سرنگون کردند
تك نگاري محلة صفا- تهران
 

دیدگاه>>
طرح شهری یعنی چه؟

پرویز اجــــلالی

در یکی از جلسات اخیر گروه شهر انجمن یکبار دیگر بحث ضعف رویکرد اجتماعی (و بویژه جامعه شناختی و انسان شناختی) در طرح های ی مطرح شد و همچون گذشته جامعه شناسان و علاقه مندان به مسائل اجتماعی از توجه نکردن به ابعاد اجتماعی در طرح های شهری سخن گفتند.این بحثی قدیمی است و بحث درستی هم هست .اماکسانی که این بحث را می کنند از یک نکته اصلی غافل اند وهمین باعث می شودکه مرکز اصلی بحث را اشتباه تعریف کنند و در نتیجه خدنگ نقدشان بر هدفی اشتباه فرود آید.به سخن دیگر، از آن که خود از هستی سهمی نبرده ه  (در اینجا طرح های اساساًفیزیکی و شهرسازان) بخواهند که هستی بخش اجتماع شهری باشند .این غیرممکن است از کوزه همان برون تراود که دروست نه بیشتر. از طرح های" بدون تعارف" فیزیکی سیاست و برنامه اجتماعی در نمی اید .باید عامل بیماری را جای دیگر جست وآن راهدف گرفت.

برای این که مسئله روشن شود بهتراست از زبان شناسی کمک بگیریم.بیا ئیدبه معانی متنوع سه واژه فرنگی  ،plan,planning(plantification),و development(developpement) توجه کنیم . پلان معانی مختلفی در انگلیسی و فرانسه دارد از یک برداشت در عکاسی وسینما گرفته تا کشیدن خطوط اصلی یک سوژه فارغ از جزئیات  در نقاشی و معماری، تا نقشه و بالاخره پیش بینی مراحل انجام یک کار. واژه planning و  معادل فرانسوی آن معنای محدود تری دارد و کشیدن  نقشه و تنظیم مراحل کار در ذهن برای رسیدن به یک هدف را می رساند.  development  و معادل فرانسوی آن نیز کاربردهای متنوعی دارد از ایجاد، پیدایش،ساخته شدن تدریجی(تطور)  گرفته تاگسترش وتوسعه .این واژه هم درمورد امور ذهنی به کار میرود و هم امور عینی ولی  معنای آن در حوزه معماری و شهر سازی یعنی ساخت وساز یا احیاء .زیرا گسترش یک بنا یا یک شهر معنایی جز ساخت وساز جدید و یا احیاناً احیای ساخت وسازی قدیمی ندارد . ما درترجمه این واژه ها به فارسی روال واحدی نداشته ایم. گاه پلان را نقشه گفته ایم گاه برنامه گاه طرح .اما واقعاً وقتی ما در شهرسازی از طرح سخن می گوییم ، منظورمان چیست.طرح را برای چه می کشیم برای ناحیه بندی ، برای مشخص کردن شکل توسعه ساخت وسازها، برای این که بفهمیم کجا فضای سبز باشدوکجا مسکونی باشد .جوی آب از کجا عبور کند. کجا پل بزنیم.حد مجاز ارتفاع در هر ناحیه چگونه باشدو...حتماً شما اعتراض می کنید و می گویید تهیه این طرحها بدون ملاحظه  باورها، عادات و رفتار مردم و نقشی که قرار است در زندگی شهری برعهده بگیرند مگر ممکن است و دلیل بیاورید که این طرح ها بدون تحلیل و داده های غیر فیزیکی نمی توانند تهیه شوند. در اینجا کاملاً حق با شماست .نه فقط ما جامعه شناسان این نکته راقبول داریم شهرسازان وسیاستمداران هم این راقبول دارند ومعلوم است که طراحی و برنامه ریزی برای شهر بدون توجه به آنچه ما جامعه شناسان به طور خلاصه ساختار اجتماعی و کنش اجتماعی می نامیم امکان پذیرنیست.اما این که  یک طرح نهایتاً مجموعه ای از پیشنهادهای فیزیکی باشد که البته برای دادن این پیشنهادها ابعاد اجتماعی اقتصادی زیست محیطی و جفرافیایی لحاظ شده باشد ،با این که ما اساساً برنامه های توسعه اجتماعی شهر داشته باشیم دو تاست. در حالت اول وظیفه ما جامعه شناسان  کمکی است ویعنی ما باید از دانش خود استفاده کنیم واطلاعات وبینش هایی به شهرسازان بدهیم تا بتوانند  نهایتاًتصمیم های فیزیکی خود را درست بگیرند. البته نقش جامعه شناسان وانسان شناسان در اینجا مهم است و برای دادن آن پیشنهادها به روش های علم الاجتماعی و بینش جامعه شناسانه نیاز ااست که قاعدتاً باید نزد جامعه شناسان بیشتر باشد .اما بدون تردید این وظیفه  اصلی جامعه شناسان درباره زندگی شهری نیست.


گزینه‌های بعدی شهرداری تهران برای احداث زیرگذر عابرپیاده

باهمستان- زیرگذر چهارراه ولیعصر یکی ازمیادین و فضاهای زنده شهر تهران است که طبق «برنامه عملیاتی شهرداری تهران تا سال ۱۳۹۷» به فضاهای زیرسطحی مجهز شده تا از این طریق با حذف حرکت پیاده از سطح فضای شهری، حرکت سواره تسهیل و تسریع شود. میادین هفت‌تیر، ونک و صادقیه سه میدان دیگر هستند که در اولویت اول پروژه تبدیل شدن به فضای زیرسطحی برای پیاده‌ها قرار دارند و میدان تجریش، دروازه دولت، چهارراه ولی‌عصر، میدان ولی‌عصر، محدوده بازار و تهران ناصری در اولویت دوم احداث زیرگذر قرار گرفته‌اند.

«برنامه عملیاتی پنج ساله شهرداری تهران (۱۳۹۷-۱۳۹۳)» سندی است که توسط شورای اسلامی شهر تهران تهیه شده و به تصویب کمیسیون تلفیق شورا رسیده است. این برنامه که شامل ۷ چشمانداز،۲۷ راهبرد، ۹۹ سیاست اجرایی، ۶۱ هدف عملیاتی و ۳۱۷ طرح است، شهرداری تهران راموظف کرده است تا«کلیه برنامه‌های پایین‌دست، برنامه واحدهای اجرایی، سازمان‌ها و شرکت‌های تابعه و بودجه‌های سنواتی را به نحوی تهیه نماید که با چشم‌انداز، راهبرد و سیاست اجرایی برنامه عملیاتی قابل پیوند باشد»


نظریه و تاریخ شهر>>
خلاصة مفاهيم اصلي توسعة شهري پايدار

علي آسماني

1-2 -  انواع پایداری:

انواع چهارگانه پایداری عبارتند از: انسانی، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی. این انواع بسیار با هم متفاوتند و علی‌رغم تداخل‌ها با هم در یک مفهوم جمع نمی‌شوند. در واقع مشکل از اینجا آغاز شده است که وقتی نظام اقتصادی انسانی کوچک بود ظرفیتهای باز تولید و انطباق محیط زیست نامحدود فرض می‌شد. اما امروزه با کمال تاسف متوجه شده‌ایم که منابع و ذخایر زیست محیطی محدودند. البته این ظرفیتها بسیار بزرگ بودند اما مصرف بسیار زیاد اقتصاد انسانی از آنها پیشی‌گرفته است و ذخایر محدود شده‌اند. اقتصاددانان که با منابع کمیاب سروکار دارند نتوانسته اند کمیاب بودن منابع زیست محیطی را درک کنند و وارد ارزیابی‌های خود کنند. قاعده کلی پایداری این است خروجی فعالیتهای ما باید در محدوده توانایی محیط زیست محلی برای جذب مواد زائد بوده و باعث تخریب غیرقابل قبول ظرفیت جذب مواد زائد در آینده نشود.


سایتهای شهری>>
انجمن جامعه شناسي ایران
http://www.isa.org.ir

انجمن بين المللي جامعه شناسي
www.isa.org

وبلاگ جامعه شناسی شهری
http://urbansociology.blogfa.com

سخنرانی ها>>
اقشار اجتماعی در ایران وروش های تشخیص آن ها

این عنوان آخرین نشستی بود که در سال تحصیلی  1392-93 توسط گروه جامعه شناسی شهری و مطالعات منطقه ای با همکاری کارگروه  قشربندی اجتماعی انجمن جامعه شناسی ایران در روز دوشنبه دوم تیر 1393 در محل انجمن برگذار شد. در این نشست آقایان دکتر حسین بحرانی  جامعه شناس و آقای دکتر تاج الدین کرمی جغرافیدان  و برنامه ریز شهری شرکت داشتند. خلاصه سخنرانی ها در ذیل آمده است:

عنوان سخنرانی: ارائه روشی برای شناخت قشربندی جامعه ایران با کاربرد نتایج سرشماری های  نفوس ومسکن

سخنران: دکتر محمد حسین بحرانی

در واقع، آن چه در این نشست مطرح شد بخشی از یک پژوهش گسترده تر در باره   نقش  " طبقه متوسط " درتحولات سیاسی ایران معاصر(80 – 1320 ) بود . برای شناخت قشرهای متوسط و حدود وبخش های آن (سنتی – جدید ، دولتی – غیردولتی ، بالا – پایین ) نخست با مراجعه به نظریه های جامعه شناسان ومروری بر آن نظریه ها، چارچوبی نظری به نام "فضای اجتماعی ایران "  بر پایه سه اصل تفاوت گذار - یعنی سرمایه اقتصادی ، سرمایه اجتماعی – فرهنگی ، سزمایه سیاسی  - پیشنهاد گردید که در آن افراد و گروه های اجتماعی بر حسب سرجمع یا برآیند این سرمایه ها مکانی در این فضای اجتماعی اشغال می کنند . افراد وگروه هائی که در این فضا در نزدیکی یکدیگر قرار می گیرند قشرهای اجتماعی را تشکیل می دهند .


جایگاه رویکرد اجتماعی در طرح های شهری

در تاریخ 19 خرداد 1393 نشستی به دبیری دکتر ایمانی جاجرمی در گروه  جامعه شناسی شهری و مطالعات منطقه ای انجمن جامعه شناسی ایران برگذار شد. در این نشست، چهارنفر از پژوهشگر حوزه برنامه ریزی شهری به نقد طرح های جامع شهری پرداختند.

سهم جامعه‌شناسی در طرح‌های شهری و چشم‌انداز پیشِ رو

این عنوان سخنرانی آقای محمد سالاری بود که بحث خود را با اشاره به تاریخ طرح های شهری در ایران شروع کرد. پس از گذراندن تجربه‌های اولیه،  نسل اول طرح‌های شهری با عنوان طرح‌های جامع در دهه 55-1345 تهیه و ارائه شدند. هدف این طرح‌ها، سامان‌دهی ساختار شهرها، توزیع متناسب خدمات و آماده‌سازی شهر‌ها برای دسترسی سواره به عمق محله‌ها بود. اگرچه در شرح خدمات آن‌ها مطالعات جمعیتی و اجتماعی گنجانده شده‌بود، اما تنها مطالعات جمعیتی در آن‌ها عرضه شده است. در معدودی از آن‌ها می‌توان رویکردی اجتماعی را یافت که آن‌هم با ادبیات غیر کارشناسانه، نشان از حضور نداشتن جامعه‌شناسان در تهیه این طرح‌ها دارد.

طی سال‌های 65- 1345 روی‌دادهای بزرگی جامعه شهری را متأثر کردند: نخستین آن‌ها اصلاحات ارضی بود که به فروپاشی نظام اقتصاد روستایی و مهاجرت گسترده کشاورزان انجامید. سپس، افزایش درآمدهای نفتی و متأثر از آن تغییر الگوی مصرف خانوارهای شهری، وقوع انقلاب اسلامی، تغییر سیاست‌های جمعیتی پس از انقلاب، وقوع جنگ، روی‌دادهای سهمگینی بودند که بسیاری از پیش‌بینی‌ها و برنامه‌های طرح‌های نسل اول را تغییر دادند.

از نیمه های دهة 1340 به بعد رشد بالای جمعیت، در کل کشور و با شدت بیش‌تردر نقاط شهری، مهم‌ترین تأثیر را بر کالبد شهرها گذاشت. برآورد دست پایین جمعیتی، را تنگ کرد و به نیاز روزافزون شهرها  برای جای دادن امواج جمعیتی پاسخ نداد. از این‌رو، جمعیت‌هایی که نتوانستند در درون شهرها جایی بیابند، به حاشیه‌ها روی‌آوردند. مبارزه با حاشیه‌نشینی به بزرگ‌ترین چالش شهرداری‌ها در دهه 55-1345 تبدیل شد. از سوی دیگر، شهرداری‌ها با پشتوانه کارشناسی طرح‌های جامع نسل اول، به مداخله گسترده در پهنه‌های تاریخی و قدیمی و بر هم زدن ساختارهای اجتماعی و اقتصادی محله‌ها پرداختند. البته در این میان، اقدام‌هایی را نیز می‌توان یافت که با رویکرد توجه به سامان‌دهی حاشیه‌ها و مدیریت امواج مهاجرتی بودند: محله‌هایی با طرح‌های از پیش اندیشیده در حاشیه‌های شهرها و مسکن سازی انبوه، که هیچ‌کدام از آن‌ها در طرح‌های جامع پیش‌بینی نشده‌بودند. اما حتی همین اقدامات نیز نشان‌دهنده درک نادرست از فرآیند اجتماعی سکونت بود.


پژوهش شهری>>
پیشنهادهای سیاستی پنل انجمن جامعه شناسی در کنفرانس شهر جهانی

همان طور که در بخش اخبار سایت امده بود همایش ملی شهر جهانی روزهای 27و28 اردی بهشت 1393 توسط مرکز مطالعات وبرنامه ریزی شهرتهران با همکاری انجمن جامعه شناسی ایران وانجمن ایرانی مطالعات فرهنگی . دانشکده صدا وسیماو انجمن هنرهای اسلامی برگذارگردید .انجمن جامعه شناسی در این کنفرانس مسئولین یکی از پنل های کنفرانس به نام حکمرانی محلی،مدیریت شهری و شهر جهانی رابرعهده داشت .مدیر پنل دکتر اجلالی مدیرگروه شهر بود وسخنرانان آن عبارت بودند از دکترمظفر صرافی،ذکترمرتضی قورچی، دکتر یغقوب موسوی ،دکتر گزاره هایی که احسین ایمانی جاجرمی و آقای خسروی قاجار .متن زیر  گزارش نهایی  وپیشنهادهای سیاستگذاری پنل می باشد که در روز 28 اردی بهشت در روز دوم کنفرانس در ایوان شمس ارائه شده است:


تمركـــز زدايي و سازمان برنامه: انحلال يا اصلاح

مصاحبه با دكتر پرويز اجلالي

به نقل از نشريه پيام مديران فني و اجرايي  شماره 33 و34 پاييز و زمستان 1391 ، صفحه 30تا 34

معافی غفاری: از جناب آقای دکتر پرویز اجلالی برای فرصتی که به ما دادند و همین طور بقیه دوستان تشکر می کنم و امیدوارم گفت وگوی مفیدی داشته باشیم. با توجه به اقتصاد ایران که اقتصادی بر پایة نفت است و این نوع اقتصاد به دولت توان بالایی می دهد، آیا ما به سازمان برنامه نیاز داریم و اگر داریم این سازمان به چه شکلی باید باشد؟

دکتر اجلالی: از دهة هشتاد میلادی به بعد دیدگاه هایی دربارة ادارة اقتصادها مطرح شد که با برنامه ریزی و بویژه برنامه ریزی در سطح ملی مخالف بود .این دیدگاه ها به سپردن دوبارة اقتصاد به نظام بازار که در نظر ایشان نظامی طبیعی با توانایی اصلاح خود بود ،باور داشتند و می گفتند مداخلة دولت ها تحت عنوان برنامه ریزی نظام بازار رامختل میکند .به جای آن مقررات زدایی وتشویق فعالیت کنشگران اقتصادی از طریق کاستن از مالیات ها و غیره را پیشنهاد میکردند .استدلال دیگر ایشان درمخالفت با برنامه ریزی این بود که برنامه ریزی نیازمند اطلاعات جامع وکاملی است که هرگز هیچ دولت یا سازمان برنامه ریزی نمی تواند گرد آوری کندو فقط نزد کنشگران وفعالان اقتصادی (صاحبان سرمایه و مهارت) است .پس باید دولت را دوباره تعریف کرد(آن ها میگفتند اختراع دوبارة دولت) و وظایفی بسیار محدود مثل تامین امنیت را برعهدة آن گذاشت.این سیاست ها که در ابتدا ز سوی نومحافظه کاران و نولیبرال ها در کشورهای آنگلوساکسون مطرح شده بود ،بتدریج نفوذ بسیاری پیدا کرد و کم و بیش همة دولت هارا ،البته به اندازه های مختلف تحت تاثیر قرار داد وحتی به شرایط دریافت وام از موسسات جهانی تبدیل شد.


ناپایداری ساختمانها: واقعیت دیرپای روستاهای ما

گفتگوی روزنامه شرق با اعظم خاتم در باره زلزله در ایران24 مرداد 1391

پنج‌هزار خانه روستايي در شمال غرب ايران با خاك يكسان شده و 80درصد بيمارستا‌ن‌ها در اهر و توابع تخريب شده. زلزله هنوز در اين منطقه بوي مرگ مي‌دهد و هزاران شهروند ايراني دو باره در پي لرزه‌اي نابه‌هنگام، بي‌خانمان شده‌اند.

اعظم‌ خاتم، جامعه‌شناس شهري كه مجموعه مقالاتی را با عنوان «شهر و زمين‌لرزه» تدوين كرده عدم پیگیری موثرسياست‌هاي مقاوم سازی و نوسازی مسکن روستائی و طرح ناظران فنی روستا برای  نظارت بر ساخت و سازرا علت عمده ادامه مرگباری زلزله درمناطق روستائی ایران می داند و مي‌گويد:


Homepage  /  About us  /  View point  /  Seminars  /  Urban research  /  Book review  /  City reports  /  Urban theory & history  /  Urban sites  /  News  /  Contact us

send email to Urban.isa@gmail.com with questions or comments about this website.